مرگ درختان کهنسال باغ فین کاشان

Wed 08 09 2010 - 9:54
باغ فین کاشان یکی از باغ‌های اصیل ایرانی از زمستان سال گذشته به دلیل اقدامات غیر کارشناسانه مسئولین در معرض خطر قرار گرفته است. سال گذشته ۱۰۰ درخت کهنسال در این باغ خشک و قطع شده‌اند و ۱۱۰ درخت دیگر در معرض نابودی قرار دارند.

به گزارش میراث فرهنگی، این در حالی‌ست که سال گذشته گزارش‌های متعددی پیرامون خطری که درختان کهنسال این باغ را تهدید می‌کند، نوشته و ارائه شده بود اما نتیجه آن خشک شدن و قطع ۱۰۰ درخت کهنسال در سال گذشته و کاشت ۱۰۰ نهال دوساله با ارتفاع ۵۰ سانت به جای آنان بوده است.

image

اقدامات غیرکارشناسانه

«حسين بتولي»، کارشناس و محقق جنگل‌ها و مراتع درباره باغ فين کاشان می‌گوید: " از ۱۵ سال قبل شواهدی از خشک شدن درختان باغ فين کاشان ديده مي‌شد و اين موضوع ابتدا به متولی آن زمان يعني شهرداری و سپس به متولي بعدی، سازمان ميراث فرهنگي گزارش داده شد. اما نه تنها به اين اخطارها توجهي نشد که مجموعه مداخلاتي که در باغ فين کاشان انجام گرفت باعث بروز فجايعي شد که در نهايت ۱۰۰ درخت اين باغ را خشکاند."

عبور کانال ازکنار درختان کهنسال

وی در ادامه گفت که احداث کانال‌های عبور سيم و کابل برق و همچنين لوله‌ گذاری‌های تاسيساتي غیر کارشناسی در باغ در کنار درختاني که بين ۱۰۰ تا ۴۷۰ سال قدمت داشتند از اتفاقاتی بود که در این باغ رخ داده و موجب لطمات جبران ناپذير به درختان کهنسال باغ فين کاشان شده است.

به گفته این کارشناس، راه‌روهای جديدی در باغ تاسيس و برای ساخت آن از سيمان و آهک استفاده شد. برخي از اين راه‌ها که قبل از اين در باغ نبودند از کنار درختاني با قطر ۵۰ يا ۶۰ سانتي‌متر عبور داده شده‌اند و در نتيجه تنه اين درختان را در ميان سيمان و آهک محصور کرده‌اند.

وی همچنین در ادامه از آفتی که حدود ۷ سال پیش به جان باغ افتاد و موجب بیماری برگ‌های درختان شده، سخن گفت و ادامه داد " در آن زمان همه حواس‌ها به زمين و معماری و ساختمان بود و کسي از بالای درختان خبر نداشت. اين عامل تاثير زيادی روی درختان کهنسال باغ فين گذاشت."

آبیاری غیرکارشناسی

«حسين بتولي» همچنین معتقد است که عامل دیگر نابودی درختان کهنسال باغ آبیاری غیر کارشناسی آن است. او در این خصوص گفت: " بايد به غذای درختي که ۴۰۰ يا ۵۰۰ سال از عمرش مي‌گذرد توجه کرد. بايد اين موضوع را به شکل فني دنبال کرد و به صورت يک دستور غذايي ديده شود. آفت زماني تاثير مي‌گذارد که درخت درست آبياری نشده باشند و يا دستور غذايي درستي برايشان در نظر گرفته نشده باشد."


حفر چاله برای کود

اما در کنار اين‌ حوادث در تابستان ۱۳۸۶ و قبل از شروع سرمای بي‌سابقه آن سال توجه کارشناسان به این معضل جلب شد. به گزارش میراث فرهنگی، در آن تاريخ که مديريت باغ فين کاشان بر عهده سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگری بود، عده‌ای از جهادکشاورزی آمدند و چاله‌های کود در پای درختان ايجاد کردند. و به گفته بتولی چاله‌هایی با طول و عرض ۷۰ سانت و عمق ۸۰ سانت درپای درختان سرو ایجاده کرده و پس از آن داخل چاله‌ها را با کود حیوانی پر کردند.

به اعتقاد این کارشناس حفر اين چاله‌ها غيرکارشناسي صورت گرفته است و از آنجايي که ريشه‌های سرو سطحي هستند، حفر آن چاله‌ها باعث آسيب‌ديده‌گي ریشه‌های درختان شدند.
آقای بتولی حفر غیرکارشناسی را تنها يکي از عوامل مشکل‌ساز در باغ فين می‌داند. وی معتقد است که اقدامات عمراني باغ نقش بيشتری در خشک شدن درختان داشته‌اند.

زخم‌های درختان کهنسال

به گفته بتولی : " از ديگر موارد نادرستي که در باغ ديده مي‌شد بستن درختان با سيم بوکسل بود. درست است که برخي درختان کهنسال را مهاربندی مي‌کنند و با چوب و سيم بوکسل مي‌بندند، اما سيم را به دور درخت نمي‌بندند. در باغ فين کاشان بدون استفاده از چوب‌های محافظ سيم را به دور تنه درخت بستند و همين امر باعث زخمي شدند درختان شده بود."

این کارشناس در ادامه گفت: " مجموعه اين اتفاق‌ها از جمله مشکلات مديريتي باعث شد تا در سرمای بي‌سابقه زمستان سال ۱۳۸۶، تعدادی از درختان باغ فين کاشان جان بدهند."

درختانی که محکوم به مرگ شدند

میراث فرهنگی به نقل از بتولی می‌نویسد که در بهار سال ۸۷ گروهي برای بررسي وضعيت درختان باغ فين به کاشان سفر کردند و تشخیص دادند که " ۱۱۲ درخت خشک شده و تعداد زيادی درخت نیز در حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد در معرض خطر خشک شدن قرار دارند.
و حاصل آن این شد که در زمستان سال گذشته ۱۰۰ درخت خشک شده و محکوم به مرگ شدند.

باغ فين کاشان همچنان بيمار است و نجات آن تنها از طریق یک برنامه علمی و اجرایی دراز مدت امکان‌پذیر است.

در این خصوص " مهندس یارمندی" کارشناس موسسه تحقيقات جنگل و مراتع گفت: "در ۱۶ ارديبهشت سال ۱۳۸۸ به همراه جمعي از کارشناسان اين موسسه به باغ فين کاشان رفتيم و هرکدام گزارشي را تنظيم کرده و تحويل مديريت موسسه داديم. هرچند اين بازديد نصف روز انجام گرفت اما در گزارش‌ها به مشکلاتي از جمله نتايج سرماي سال۱۳۸۶ و ساخت و سازهاي صورت گرفته در باغ اشاره شد."... در اين گزارش قيد شد که نجات باغ نياز به يک برنامه مدون علمي و اجرايي در درازمدت دارد تا درختان باقي‌مانده حفظ شود."



اما به نظر می‌رسد که باغ فین کاشان تبدیل به خاطره می‌شود، زیرا که باغ بی برگ و درخت مفهومی ندارد.