میهن یا هم‌میهن؟

چندی پیش دوستی پرسشی عجیب از من کرد و پرسید که آیا من فردی میهن‌پرست هستم؟ بی‌درنگ در پاسخ او گفتم که اصولا با پرستش مسئله دارم و از آن گذشته میهن از نظر من موضوع پرستش نیست. در ادامه پرسید که آیا فردی میهن دوست هستم؟ این پرسش او از پرسش نخستش عجیب‌تر بود. این بار درنگ کردم. سرانجام گفتم البته و گفت‌وگویمان به پایان رسید. شب، در تنهایی از خود پرسیدم که این میهن چیست که دوستش دارم؟ آیا سرزمین من است؟ این سرزمین مشتی خاک است، گاهی سرزمینی بزرگ بوده و گاه کوچک. چگونه می‌توان سرزمین را دوست داشت؟ آیا فرهنگ این سرزمین است؟ کدام فرهنگ و فرهنگ چه کسانی؟